Կենսագրություն. Ռուբեն Հախվերդյան

Ռուբեն Լևոնի Հախվերդյանը հայ երգիչ, երգահան, կիթառահար և բանաստեղծ է, հայկական հեղինակային (բարդյան) երգի մշակույթի հիմնադիրներից մեկը։ Ծնվել է 1950 թ. դեկտեմբերի 3-ին Երևանում՝ մտավորականների ընտանիքում. հայրը՝ լեզվաբան, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Լևոն Հախվերդյանը, մայրը՝ բանասեր-թարգմանիչ Սոնա Այունցը։

«Ես այս աշխարհի խենթ սիրահարն եմ։»

1969–1974 թթ. սովորել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում (հեռուստատեսության և թատրոնի ռեժիսուրա), 1971 թ. երկամսյա պրակտիկա է անցել Մոսկվայում՝ Մարկ Զախարովի ղեկավարությամբ։ 1968–1989 թթ. աշխատել է հայկական հեռուստատեսությունում՝ օգնականից մինչև ռեժիսոր. նրա առաջին հեռուստաներկայացումը՝ Շտոկի «Սատանայի ջրաղացը» (1975), Հայաստանում առաջին գունավոր տեսագրությունն էր, որի երգերի հեղինակն էլ ինքն էր։ Այլ հեռուստաբեմադրություններից են Մետերլինկի «Սուրբ Անտոնիոսի հրաշագործությունը», Շվարցի «Վիշապը» և Յանչոշեկի «Պաշտոնի բարձրացում»։ Բեմադրություններ է ունեցել Սունդուկյանի անվան թատրոնում (Դրուցեի «Սրբություն սրբոց») և դրամատիկական թատրոնում (ըստ Հ. Մաթևոսյանի՝ «Կայարան»), 1996 թ. բեմադրել է «Իմ տունն անիվերի վրա» համերգային ներկայացումը, այնուհետև դարձել ազատ արվեստագետ։ Նկարահանվել է «Քամին ունայնության» (1988–89) և «Անվերջ վերադարձ» (2009) ֆիլմերում, երաժշտություն է գրել կինոյի համար։

Երգեր է ստեղծագործում 1968 թվականից՝ քաղաքային ֆոլկլորի ոճով, հեղինակել է ավելի քան 60 երգ։ Հայտնի երգերից են «Ձյունը», «Շները», «Երևանի գիշերներում», «Մեր սիրո աշունը», մանկական «Նավակը» և այլն։ 1985 թ. Փարիզում լույս է տեսել նրա «Սիրո և հույսի երգեր» ալբոմը, 1989 թ. ընդգրկվել է Պրահայում հրատարակված խորհրդային բարդերի անթոլոգիայում։ Ալբոմներից են նաև «Ռուբեն, Լիլիթ և Վահան» (1989), «Ճակատագիր» (1994), «Կեսգիշեր» (1997), «Սա Երևանն է» (1997), «Երգը նաև աղոթք է» (2000), «0–100 տարեկան երեխաներին» (2002), «Որ սարերը չմնան անտեր» (2014), «Testament» (2017)։ Համերգներով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում, Բելգիայում, Կանադայում, Գերմանիայում, Չեխիայում, Սերբիայում, Իտալիայում, Իրանում, Սիրիայում, Լիբանանում և Արցախում։

Պարգևներ՝ Մովսես Խորենացու մեդալ (1998), Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխություն՝ «լավագույն այլընտրանքային ֆոլք ալբոմ» անվանակարգում (2001), Մշակույթի նախարարության ոսկե մեդալ (2006), «Արա և Մարալ» մանկական մրցանակ (2008)։

Բարդերի ակումբի (bardclub.am) «Հեղինակային երգի հավաքածու 3»-ում ներկայացված են նրա «Իմ սպիտակ աղավնին», «Հին ընկեր», «Շաբաթվա օրեր», «Փոքրիկ իշխան» և «Քո ճամփան» երգերը, իսկ ակումբի ակորդների բաժնում տեղադրված են «Մեր սիրո աշունը», «Սարերի քամի», «Աստղազարդ նկար» և այլ երգերի ակորդներ։ 2026 թ. հոկտեմբերին մասնակցել է Բարդերի ակումբի՝ «Ֆասթ Բանկ»-ի աջակցությամբ կազմակերպած բարեգործական համերգին Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական տիկնիկային թատրոնում՝ Վախթանգ Հարությունյանի, Արմինե Հայրապետյանի և Էդուարդ Զորիկյանի հետ միասին։